Hà Nội: Hy hữu! Sai tên tuổi vẫn công chứng mua bán đất

1 tháng trước
Khá nhiều người vẫn tin chắc nịch rằng khi mua nhà cứ có công chứng là yên tâm sẽ không bị lừa. Bởi giấy tờ nhà đất cứ qua công chứng là chắc chắn không phải giấy tờ giả. Tuy nhiên, mới đây một trường hợp khá hy hữu đã xảy ra. Mặc dù tên và tuổi khác hoàn toàn so với bản gốc nhưng văn phòng công chứng Hoàng Mai vẫn ký vào hợp đồng ủy quyền sử dụng mảnh đất có giá trị 400 triệu đồng. 
 

Công chứng nhầm người
 

Đó là trường hợp của Anh Nguyễn Tú Anh (SN 1977, trú quận Hai Bà Trưng, Hà Nội). Anh cho biết: Năm 2009, anh mua 1 mảnh đất 236m2 ở xã Lĩnh Nam, huyện Thanh Trì, Hà Nội với giá 400 triệu đồng. Người được ủy quyền định đoạt, chuyển nhượng thửa đất là bà Lưu Thị Hoàng Mai.
 
Sau khi xem kỹ hồ sơ, gồm sổ đỏ, hợp đồng ủy quyền được công chứng cùng các văn bản liên quan đều hợp pháp. Tháng 12/2009 anh quyết định mua và nhận thửa đất trên. Nhưng khi đến làm thủ tục sang tên thì được biết, chủ sở hữu thực sự của mảnh đất không hề đến văn phòng công chứng để sang tên.
 
Chủ sở hữu thật sự  mảnh đất là của ông Nguyễn Văn Thoảng (SN 28/5/1951) và vợ là Trương Thị Nhớ (SN 26/10/1951). Tuy nhiên, trong hợp đồng ủy quyền mua bán đất số 738.2009/HĐUQ, quyển số 01.TP/CC-SCC-HĐUQ do công chứng viên (CCV) Bùi Quang Dần ký lại có tên Nguyễn Văn Thoảng (SN 1/5/1970) cùng vợ Nguyễn Thị Nhã (SN 6/12/1971).

Sai tên tuổi vẫn công chứng mua bán đất
Ngay sau đó, Anh Tú Anh đã thuê luật sự tìm đến khu đất mà mình mua ở Lĩnh Nam để lập biên bản xác minh hợp đồng ủy quyền với chủ sở hữu mảnh đất là ông Thoảng thì được biết ông Thoảng đã chết (tháng 6/2009). Còn bà Trương Thị Nhớ quả quyết: “Tôi không hề quen biết bà Lưu Thị Hoàng Mai, cũng không có chuyện tôi và chồng ra VPCC Hoàng Mai để công chứng hợp đồng ủy quyền sở hữu mảnh đất của gia đình”.
 
Bất bình trước việc làm ẩu của cán bộ công chứng (CCV), anh Tú Anh tìm đến VPCC Hoàng Mai (1253 đường Giải Phóng, phường Thịnh Liệt, Hoàng Mai, HN) để hỏi nguyên nhân thì được biết đơn vị trên ra văn bản hủy hợp đồng ủy quyền mua bán đất số 738.2009/HĐUQ. 
Theo anh Tú Anh, VPCC ra quyết định hủy hợp đồng ủy quyền khi mà anh đã thực hiện xong giao dịch với bà Mai thì không có giá trị cảnh báo. Thậm chí, anh không hề biết đến có quyết định hủy hợp đồng ủy quyền trên.
 

Khởi kiện văn phòng công chứng 
 

Trao đổi với chúng tôi, CCV Bùi Quang Dần xác nhận ông đã thực hiện công chứng cho hợp đồng ủy quyền mua bán đất số 738.2009/HĐUQ. Theo vị cán bộ công chứng này cho biết bà Lưu Thị Hoàng Mai, người đến công chứng hợp đồng ủy quyền là kẻ lừa đảo, đã bị tòa án tuyên tù chung thân. 
 
Ngay sau khi phát hiện bà Hoàng Mai là đối tượng lừa đảo, năm 2017, văn phòng đã làm thủ tục trình TAND quận Hoàng Mai để hủy hiệu lực của hợp đồng ủy quyền mua bán đất trên.
 
Tuy nhiên, qua đối chiếu hồ sơ, trong hợp đồng ủy quyền mua bán đất số 738.2009/HĐUQ ghi rõ, thời hạn ủy quyền của hợp đồng là 3 năm tính từ thời điểm lập hợp đồng là năm 2009. Như vậy, đến năm 2017, VPCC Hoàng Mai làm thủ tục hủy hiệu lực hợp đồng trên là 'động tác thừa', không cần thiết vì giao dịch đã xong, thời hạn cũng đã hết từ lâu. 
 
Nhận ra bị lừa đảo vì sự buông lỏng của VPCC Hoàng Mai, anh Tú Anh đã gửi đơn khởi kiện ra TAND quận Hoàng Mai yêu cầu VPCC bồi thường số tiền bị lừa và xử lý nghiêm với những cá nhân, tổ chức vi phạm. Tuy nhiên, đến nay anh Tú Anh vẫn chưa nhận được hồi âm nào về việc giải quyết vụ án.
 

Qua công chứng vẫn có thể bị lừa
 

Mặc dù rất nhiều người tin tưởng khi làm thủ tục giấy tờ tại các văn phòng công chứng, tuy nhiên với công nghệ làm giả giấy tờ tinh vi như hiện nay thì ngay một CCV kỳ cựu cũng có thể  bị lừa.
 
Thực tế khi các chuyên gia đến từ Viện Khoa học Hình sự Bộ Công an đưa ra một số mẫu giấy tờ giả thì hầu hết các CCV đều không nhận ra và điều ấy đồng nghĩa với việc, nếu có yêu cầu công chứng thì tất nhiên, họ sẽ công chứng.
 
Kỹ năng nhận biết đối với loại giấy tờ giả hoàn toàn đã khó khăn như vậy nhưng đối với các loại giấy tờ vừa thật vừa giả, tức là nội dung giả được in trên phôi thật thì việc nhận biết còn khó hơn nhiều. Nhiều CCV tại Hà Nội đều có chung một câu trả lời, nếu sổ đỏ giả được in trên phôi thật thì chỉ có cách duy nhất là khi công chứng phải biết hình dấu của cơ quan cấp và mẫu  chữ ký của người có thẩm quyền để so sánh. Song, đó là cách khó bởi vì có rất nhiều mẫu chữ ký tùy thuộc vào từng thời điểm, từng  địa phương làm sao CCV biết hết được để mà đối chiếu, so sánh.
 
Liên quan đến vấn đề này, Thượng tá Phan Cao Thu - Phó trưởng phòng CSĐT tội phạm về kinh tế và chức vụ, Công an TP Hà Nội - khẳng định: "Chỉ có các giám định khoa học của Kỹ thuật Hình sự mới đưa ra được câu trả lời chính xác".
 
Vậy nếu CCV nhầm giấy tờ giả thì trách nhiệm sẽ thuộc về ai. Theo quy định tại khoản 2 điều 8 Luật Công chứng. Rằng, người yêu cầu công chứng phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, tính hợp pháp của các giấy tờ cần thiết liên quan đến việc công chứng. Bởi vậy, trong mọi trường hợp hồ sơ công chứng có giấy tờ giả thì người phải chịu trách nhiệm không phải là CCV. 
 
Theo điều 2 Luật Công chứng thì công chứng là việc CCV chứng nhận tính xác thực, tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch bằng văn bản mà theo quy định của pháp luật phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng. Điều đó đồng nghĩa khi mua bán nhà đất qua công chứng, chỉ nhằm xác nhận giao dịch mua bán đó là có thật mà thôi.